حسن عبدیپور، پژوهشگر حوزه تاریخ در یادداشتی به مناسبت هفته دولت به
اوشیدا نوشت: هفته دولت یادآور این اصل است که پیشرفت و ثبات، تنها زمانی پایدار خواهد ماند که در کنار توسعه علمی و اقتصادی، گفتوگوی میان ادیان، اقوام و مذاهب تداوم یابد و حقوق همه شهروندان، بی استثنا، محترم شمرده شود.
تجربه صفوی - از نجف تا شیراز - به ما میآموزد که حکیم در رأس حکومت، ضامن برابری، آزادی و اخلاق در سیاست است.
هفته دولت، فرصتی است تا تجربههای درخشانی را مرور کنیم که نشان میدهند چگونه میتوان «قدرت» را با «اخلاق»، «عقلانیت» و «معنویت» به هم آمیخت. در میان این تجربهها، سپهر صفوی بهویژه عهد شاهطهماسب و تدبیر حکمایی چون علامه ملا عبدالله یزدی، نمونهای یگانه از حکمرانی حکیمانه است.
حکومت موفق، تنها بر قدرت متمرکز نیست، بلکه باید زمینهای فراهم آورد که همه اقوام و ادیان بتوانند در فضای احترام و گفتگو رشد کنند و در خدمت پیشرفت ملی قرار گیرند. این اصل میتواند چراغ راه امروز ما باشد تا راه توسعه و ثبات را باتکیهبر همبستگی اجتماعی و عدالت هموار کنیم.
بستر تاریخی و پیوند دین، علم و سیاست در قرن شانزدهم میلادی، وقتی اروپا مسیر جدایی دین و سیاست را در پیش گرفت، ایران صفوی مسیر همگرایی را برگزید. شاهطهماسب، با مشورت و حضور فعال حکمایی چون ملا عبدالله یزدی، نهتنها بنیانهای دینی و علمی کشور را تقویت کرد، بلکه با اوقاف و حمایتهای فرهنگی، پیوندی بین نجف، اصفهان و شیراز ایجاد نمود که تا امروز در حافظه تمدن اسلامی باقیمانده است.
تعامل بین مذهبی و همزیستی اقلیتها نجف، بهعنوان مرکز علمی شیعه، همواره محل گفتگو با عالمان اهلسنت و میزبان حوزههای علمی آنان بوده است. در این شهر، مناظره و مکاتبه علمی میان مذاهب، نه در میدان نزاع، بلکه بر سفره کتاب و استدلال شکل میگرفت.
در شیراز، محلههایی وجود داشت که در یک کوچه، خانوادههای شیعه، سنی، یهودی و مسیحی در کنار هم زندگی میکردند، جشنها و سوگواریها را بهرسم یکدیگر پاس میداشتند و حتی موقوفات مشترکی برای خدمات عمومی وقف میکردند. این الگوی «تعایش مسالمتآمیز» در تاریخ، آنچنان منسجم و طبیعی بود که امروز یافتن مشابه آن در جهان دشوار است.
دروغین بودن شعارهای غربی امروز غرب، با همه ادعاهایش درباره دموکراسی و حقوق بشر، نشان داده که این شعارها اغلب پوششی برای سیاستهای قدرتطلبانه است. تجربه تلخ جنگها و فشارهای سیاسی علیه مذاهب اسلامی و ملتهای مظلوم - از غزه تا لبنان، از ایران تا یمن - گواهی است بر اینکه این مدعیان، نه کرامت انسانی را پاس میدارند و نه آزادی واقعی را تحمل میکنند؛ بلکه با ابزار جنگ، تحریم و رسانه، میکوشند فرهنگ مقاومت و هویت ملتها را بشکنند.
حکمرانی حکیمانه؛ الگوی پایدار در چنین شرایطی، بازخوانی دستاوردهای تاریخی چون تعامل بینالمذاهب در نجف و همزیستی ادیانی در شیراز، راهی روشن برای آینده است. حکمرانی حکیمانه صفوی، با حضور یک عالم - دولتمرد همچون ملا عبدالله یزدی، ثابت کرد که عقلانیت، عدالت، و مودت اجتماعی میتواند زیربنای قدرت سیاسی باشد، بیآنکه نیاز به انکار هویت و حذف دیگری باشد.
پیام هفته دولت هفته دولت یادآور این اصل است که پیشرفت و ثبات، تنها زمانی پایدار خواهد ماند که در کنار توسعه علمی و اقتصادی، گفتوگوی میان ادیان، اقوام و مذاهب تداوم یابد و حقوق همه شهروندان، بی استثنا، محترم شمرده شود. تجربه صفوی - از نجف تا شیراز - به ما میآموزد که حکیم در رأس حکومت، ضامن برابری، آزادی و اخلاق در سیاست است.
از سوی دیگر، نقش نخبگان و حکمای جامعه در هدایت این مسیر بسیار کلیدی است. همانطور که ملا عبدالله یزدی در دوره صفوی با حضور فعال و تدبیر حکیمانه خود توانست تعادل میان قدرت و اخلاق را حفظ کند، امروز نیز نیازمند حکمرانانی هستیم که عقلانیت و معنویت را به سیاست پیوند دهند و بر حقوق بشر و احترام به تفاوتها پایبند باشند. هفته دولت فرصتی است تا یادآور شویم که پیشرفت پایدار بدون اخلاق و گفتوگوی فرهنگی، محکوم به شکست است.
انتهای خبر/
