امتیاز مثبت 

کد مطلب: ۸۰۱۴۴

عروسک «لبوبو» این روزها از قفسه‌ها تا ویترین‌ها نفوذ کرده که این پدیده نمادی از بحران هویت نوجوانان است. قصه لبوبو، قصه بازاری است که دیگر زیبایی و کیفیت مهم نیست؛ تنها ترند شدن و جا نماندن از قافله تعیین‌کننده است.

فرشته عسکری فعال رسانه در یادداشتی نوشت: در روزگاری که مرز میان سرگرمی و تأثیر فرهنگی به‌سختی قابل‌تشخیص است، اسباب‌بازی‌ها دیگر تنها ابزار بازی و تفریح نیستند؛ بلکه به رسانه‌هایی تبدیل شده‌اند که مفاهیم، ارزش‌ها و حتی الگوهای فکری خاصی را منتقل می‌کنند.

در میان این موج جهانی از تولیدات رنگارنگ و ظاهراً بی‌ضرر، گاهی عروسک‌هایی سر برمی‌آورند که بیش از آن که چهره‌ای معصوم داشته باشند، حامل پیام‌هایی پنهان و جهت‌دارند. یکی از نمونه‌های تازه این پدیده، عروسکی به نام «لبوبو» است که بی‌صدا اما پرقدرت، در میان کودکان و نوجوانان ما جا بازکرده است.

 نباید فراموش کرد که به تعبیر مقام معظم رهبری «فرهنگ همچون هوایی است که تنفس می‌کنیم». اکنون این هوای فرهنگی آلوده شده و ریه‌های هویتی جامعه را مبتلا کرده است. پیشبرد اقدامات فرهنگی و هنری جامع، متمرکز و مؤثر در حوزهٔ عملیاتی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. به‌قول‌معروف، «جلوی ضرر را هر جا بگیری منفعت است».

 دریغ و افسوس که برخی نخبگان، فرهیختگان، برنامه‌سازان و برنامه‌ریزان فرهنگی و هنری کشور به‌جای بهره‌گیری از درخشان‌ترین ظرفیت‌های هویتی و فرهنگی ایرانِ اسلامی که می‌تواند هزاران بستهٔ فرهنگی اثرگذار خلق کند و قدرتمندتر از هر سیاه‌چالهٔ فرهنگی شرق و غرب در میدان حاضر شود، هنوز در خوابی گران و هراس‌آور غوطه‌ورند؛ غفلتی که اگر ادامه یابد، چه‌بسا آخرین رشته‌های هویتی و تمدنی جوانان این سرزمین نیز گسسته شود و پیوند نسل‌ها با ریشه‌هایشان برای همیشه بریده شود.

 چرا جایگاه محکم و بلند الگوهای هویت‌بخش و بی‌نظیر نوجوانان ایرانی توسط عروسک‌ها و محتواهای بی‌سروته شرقی و غربی، بدون هیچ مقاومتی به یغما می‌رود؟
 هویت نوجوان امروز در کالبد اسوه‌ای جاودانه چون «حسین فهمیده» تجسم‌یافته است؛ نوجوانی که با ایثاری بی‌نظیر، سدی استوار از جان خویش در برابر تجاوز به میهن ساخت و گذشته و آینده را به تماشای حماسه‌ای فراخواند که مرزهای زمان و مکان را درنوردید.

این حماسه نه‌تنها برای نوجوان ایرانی که برای همهٔ آزادگان جهان می‌تواند هویت‌ساز و الهام‌بخش باشد؛ هویتی استوار و سترگ که بر بلندای شرافت و عزت ایستاده است و هیچ رقیبی یارای برابری با آن را ندارد؛ نه عروسکی خزدار و نه قهرمانان ساختگی سینما.

 لبوبو فقط یک اسباب‌بازی نیست، یک عملیات فرهنگی خزدار است. درحالی‌که چشم نوجوانان ما به نگاه مرموز یک عروسک دوخته شده، چه کسی پاسخگوی هویت گمشده‌ای است که باید در قالب قهرمانان ملی خودشان همچون «حسین فهمیده» به آنان عرضه شود؟.

اصلاً معلوم نیست از کی شروع شد ماجرای این عروسک بدقواره! تو هر لوازم‌التحریر که نگاه می‌کنی و در سطح شهر که قدم می‌زنی، پر شده از این عروسک؛ از ویترین مغازه‌ها گرفته تا کیف و دفتر مدرسهٔ بچه‌ها، همه‌جا ردّی از «لبوبو» دیده می‌شود که با نگاهی مرموز زل‌زده به چشمانت و خنده‌ای تهدیدآمیز تحویلت می‌دهد.

 کودکان و نوجوانان ما همچون کاشفانی سرگردان، در سرزمین رؤیاهایشان به دنبال گمشده‌ای می‌گردند تا راز آن عروسک پنهان را بیابند، اما آیا به‌راستی چیزی را گم کرده‌اند؟ بی‌تردید، پاسخ آری است. گمشدهٔ آنان چیزی فراتر از یک اسباب‌بازی رنگارنگ است؛ گمشده‌ای که در پی آن می‌گردند «هویت»شان است.

زمانی که چند بلاگر و اینفلوئنسر آن را به‌عنوان کالایی تجملی به نمایش می‌گذارند، به‌تدریج در نگاه عموم نیز به نمادی از شیک‌بودن و جایگاه اجتماعی بدل می‌شود. درحالی‌که این موضوع بیشتر ناشی از نمایش و چشم‌وهم‌چشمی است تا یک نیاز واقعی.

 مسئولان و گروه‌های مردمی باید از فرصت کوتاه پیش‌رو نهایت استفاده را ببرند و به‌جای غوطه‌وری در مباحث نظری، هرچه سریع‌تر گام به میدان عمل بگذارند و کار را به دست گیرند. خوشبختانه به برکت توسعهٔ علمی و هنری کشور و رشد نیروهای خلاق و اندیشمند در آغوش این مرزوبوم، جوانان ظرفیت آن را دارند که سهم بزرگی از این بار را بر دوش کشیده و متناسب با فضای جامعه و ذائقهٔ نسل امروز، چرخ‌های کلان فرهنگی را به حرکت درآورند.

 امروز کافی است نگاهی گذرا به سطح شهر بیندازی تا عمق نفوذ این موج فرهنگی را ببینی. هر لوازم‌التحریری که نگاه می‌کنی، قفسه‌هایش پر شده از این عروسک است؛ از دفتر و مداد و کیف گرفته تا برچسب‌ها و تزیینات کوچک. حتی در ویترین مغازه‌ها و فروشگاه‌های اسباب‌بازی، لباس‌فروشی‌ها حضور پررنگ «لبوبو» و هم‌خانواده‌هایش به چشم می‌خورد.

گویی یک نماد بی‌ریشه، آرام و بی‌صدا در حال جایگزین‌شدن با نمادهای فرهنگی اصیل ماست؛ فرایندی که اگر جدی گرفته نشود، به‌تدریج ذهن و ذائقهٔ کودکان را از ریشه‌های هویتی خود دور خواهد کرد.