بهجت الملوک گنجعلی پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی زابل در یادداشتی به
اوشیدا نوشت: هزار سال از خاموشی حکیم ابوالقاسم فردوسی میگذرد، اما هنوز زبان فارسی با واژگان او نفس میکشد و شاهنامه، همچون حافظه زنده ملت ایران، روایتگر خرد، هویت و رنجهای بشری است، روز بزرگداشت فردوسی، فرصتی است تا از خود بپرسیم چرا هنوز به این صدای کهن نیاز داریم.
ابوالقاسم فردوسی شاعری اهل اخلاق و ادب و فضیلتدوست بود که نامش در ادبیات حماسی ایران بسیار پرآوازه است به همین دلیل شاهنامه را نیز میتوان اثر حماسی منحصربهفردی نامید که در ادبیات ایران تأثیر بسزایی گذاشته است کتاب شاهنامه که شامل ۶۰ هزار بیت است، یکی از بزرگترین آثار ادبیات کهن فارسی است که از اصالت زیادی برخوردار است.
فردوسی نهتنها تاریخ، بلکه زبان فارسی را نیز پاسداشت، او در دورهای که این زبان در معرض فراموشی بود، با سرودن شاهنامه، آن را به ستون استوار حافظه تاریخی و فرهنگی ایران بدل کرد.
کمتر شاعری در تاریخ ایران توانسته است همچون فردوسی، میان زبان، حافظه تاریخی و هویت یک ملت پیوند برقرار کند. شاهنامه تنها متنی ادبی نیست؛ بلکه ستون استواری است که بر آن، «ایران فرهنگی» بنا شده است، فردوسی در روزگاری که زبان فارسی در معرض فراموشی بود، با سرودن این اثر سترگ، نهتنها زبان را از گزند زمانه در امان داشت، بلکه روایتگر تاریخ، اسطوره و روح ملتی شد که کوشیده است خود را فراموش نکند.
شاهنامه، فراتر از یک کتاب حماسی، «شناسنامه فرهنگی ایرانیان» است، محمدجعفر یاحقی، پژوهشگر برجسته، بر این باور است که فردوسی با درهم تنیدن اسطوره و تاریخ، تصویری پیوسته از «ایران فرهنگی» پدید آورده است؛ تصویری که در آن گذشته و حال به هم پیوند میخورند و هویت ایرانی در طول قرنها استمرار مییابد.
در سراسر شاهنامه، خرد چراغ راه انسان در مواجهه باقدرت، سرنوشت و خطاست. پهلوانان فردوسی تنها با شمشیرشان ماندگار نشدهاند؛ آنچه آنان را به چهرههایی جاودان بدل میکند، پیوند قدرت بااخلاق و خرد است.
در جهانی که شتاب تحولات، فرصت تأمل در میراث گذشته را تنگ کرده است، بازخوانی فردوسی اهمیتی دوچندان مییابد. شاهنامه یادآور این حقیقت است که ملتها با زبان، حافظه و روایت مشترک از خویشتن زنده میمانند.
۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، فرصتی است برای بازاندیشی در معنای «ایرانی بودن»، در جایگاه زبان فارسی و در نسبت ما با میراث فکری و فرهنگی گذشته.